Robin Williams zmarł 11 sierpnia 2014 roku w wyniku samobójstwa. Późniejsze badania wykazały, że cierpiał na otępienie z ciałami Lewy’ego – postępującą chorobę neurodegeneracyjną, której za życia nie rozpoznano. To właśnie jej objawy, między innymi silny lęk, zaburzenia poznawcze i omamy, rzuciły nowe światło na ostatnie lata aktora.
Robin Williams – aktor i przyczyna śmierci
Robin Williams był aktorem i komikiem, który z równą siłą oddziaływał w rolach komediowych oraz dramatycznych. Rozgłos przyniosły mu między innymi występy w filmach „Good Morning, Vietnam”, „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”, „Pani Doubtfire”, „Jumanji” i „Buntownik z wyboru”. Za rolę w ostatnim z tych filmów otrzymał Oscara.
11 sierpnia 2014 roku, w wieku 63 lat, odebrał sobie życie w domu w Tiburon w Kalifornii. W pierwszych doniesieniach jego śmierć łączono przede wszystkim z depresją, wcześniejszym uzależnieniem od alkoholu i narkotyków oraz nasilającymi się stanami lękowymi. Istotne ustalenia pojawiły się dopiero po badaniach pośmiertnych. Wykazały one rozległe zmiany typowe dla otępienia z ciałami Lewy’ego.
Na co chorował Robin Williams?
Otępienie z ciałami Lewy’ego, określane skrótem DLB, jest chorobą neurozwyrodnieniową związaną z odkładaniem się w komórkach nerwowych nieprawidłowego białka alfa-synukleiny. Prowadzi do postępującego pogorszenia funkcji poznawczych, zmian zachowania i objawów ruchowych.
Za życia Williamsa rozpoznano u niego chorobę Parkinsona. Taka diagnoza nie była całkowicie przypadkowa, ponieważ oba schorzenia mogą powodować sztywność mięśni, spowolnienie ruchów i problemy z koordynacją. W DLB objawy poznawcze i psychiatryczne często pojawiają się jednak wcześnie i mogą mieć bardzo gwałtowny przebieg. U aktora występowały między innymi silny lęk, dezorientacja, problemy ze snem i zachowania sugerujące utratę poczucia kontroli.
Najważniejsze podobieństwa i różnice między tymi chorobami przedstawia poniższe zestawienie:
| Cecha | Choroba Parkinsona | Otępienie z ciałami Lewy’ego |
|---|---|---|
| Główne objawy | Spowolnienie ruchowe, sztywność mięśni i drżenie | Zaburzenia poznawcze, wahania uwagi, objawy ruchowe i zaburzenia zachowania |
| Objawy psychiczne | Mogą pojawić się w późniejszym przebiegu choroby lub jako skutek leczenia | Omamy wzrokowe, urojenia, lęk i dezorientacja mogą wystąpić wcześnie |
| Przebieg zaburzeń poznawczych | Otępienie zwykle rozwija się po dłuższym czasie trwania objawów ruchowych | Pogorszenie pamięci, uwagi i orientacji może pojawić się przed objawami ruchowymi lub w podobnym okresie |
| Podłoże neurologiczne | Zmiany związane między innymi z układem dopaminergicznym | Rozległe odkładanie się ciał Lewy’ego w mózgu |
DLB jest szczególnie trudne dla chorego, ponieważ nie ogranicza się do problemów z pamięcią. Objawy mogą zmieniać się z dnia na dzień, a czasem nawet w ciągu kilku godzin. Do często opisywanych należą:
- Omamy wzrokowe i rozmowy z osobami, których nie ma.
- Zaburzenia uwagi, orientacji i pamięci.
- Silne stany lękowe oraz poczucie, że chory przestał być sobą.
- Urojenia, błędne rozpoznawanie bliskich i problemy z oceną rzeczywistości.
- Objawy ruchowe przypominające chorobę Parkinsona.
Depresja i uzależnienia były częścią historii zdrowia Williamsa, ale nie wyjaśniają całego obrazu. W jego przypadku depresja mogła być jednym z objawów rozwijającej się choroby neurologicznej, a nie jedyną przyczyną cierpienia. Susan Schneider Williams mówiła po jego śmierci, że zarówno aktor, jak i jego bliscy czuli, iż dzieje się coś poważniejszego niż nawrót depresji czy uzależnienia.
Rodzina próbowała znaleźć pomoc i wyjaśnienie dla szybko zmieniającego się stanu aktora. Nie wiedziała jednak, że przyczyną była DLB. Diagnoza choroby Parkinsona nie pozwoliła w pełni zrozumieć objawów, a brak właściwego rozpoznania pogłębiał poczucie bezradności.
Ostatnie dni i godziny życia Robina Williamsa
Opis ostatniego okresu życia aktora zawarł Dave Itzkoff w biografii „Robin”. Relacja pokazuje przede wszystkim narastający niepokój rodziny i przyjaciół. Nie daje natomiast podstaw do prostego stwierdzenia, że Williams przez długi czas przygotowywał swoją śmierć.
- Pod koniec lipca 2014 roku Williams nie pojawił się na urodzinach córki Zeldy, choć przesłał jej prezent i kartkę. Bliscy wiedzieli już wtedy, że jego stan psychiczny i fizyczny wyraźnie się pogarsza.
- Na początku sierpnia odwiedził syna i synową. Zachowywał się niepewnie i sprawiał wrażenie osoby, która potrzebuje opieki, choć wcześniej cenił samodzielność.
- W niedzielę 10 sierpnia w domu w Tiburon zaczął obawiać się, że ktoś ukradnie jego zegarki. Schował kilka z nich i zawiózł do przyjaciół, prosząc o przechowanie. Takie zachowanie można dziś odczytywać jako przejaw zaburzeń lękowych i dezorientacji.
- Po powrocie do domu rozmawiał z żoną Susan i próbował zachowywać się jak zwykle. Wieczorem poszedł do swojej sypialni. Susan uznała, że jego chwilowa poprawa może oznaczać początek lepszego samopoczucia.
- W poniedziałek 11 sierpnia rano żona sądziła, że Williams śpi. Kiedy przez kilka godzin nie odpowiadał, bliscy zaczęli się niepokoić. Ostatecznie znaleziono go w sypialni, a przybyli ratownicy stwierdzili zgon.
Ze względu na szacunek dla zmarłego nie ma potrzeby szczegółowo opisywać technicznych okoliczności śmierci. Najważniejsze pozostaje to, że jego zachowanie w ostatnich dniach działo się na tle ciężkiej, nierozpoznanej za życia choroby neurologicznej.
Dziedzictwo aktora
Robin Williams pozostawił po sobie role, które pokazały szeroki zakres jego talentu. Potrafił improwizować i budować komediowy chaos, ale równie przekonująco grał postacie mierzące się z żałobą, samotnością, chorobą i odpowiedzialnością. John Keating w „Stowarzyszeniu Umarłych Poetów”, doktor Sean Maguire w „Buntowniku z wyboru” oraz role w „Przebudzeniu” i „Fisher Kingu” należą do jego najważniejszych kreacji dramatycznych.
Jego dorobek artystyczny obejmuje między innymi:
- Role komediowe w filmach „Pani Doubtfire”, „Jumanji” i „Noc w muzeum”.
- Role dramatyczne w „Stowarzyszeniu Umarłych Poetów”, „Przebudzeniu” i „Buntowniku z wyboru”.
- Głos Dżina w animowanym „Aladynie”.
- Występy sceniczne i telewizyjne, które ugruntowały jego pozycję wybitnego komika improwizującego.
Pośmiertna diagnoza nie usuwa faktu, że Williams chorował także na depresję. Zmienia jednak sposób rozumienia jego cierpienia, ponieważ pokazuje, że objawy psychiczne były częścią znacznie szerszej choroby neurodegeneracyjnej.
Śmierć Robina Williamsa nie powinna być sprowadzana wyłącznie do depresji ani oceniana moralnie. Wiedza o otępieniu z ciałami Lewy’ego pozwala lepiej zrozumieć, z jak złożonym i wyniszczającym stanem zmagał się aktor oraz jego najbliżsi.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących objawów neurologicznych lub psychicznych należy skonsultować się z lekarzem lub innym wykwalifikowanym specjalistą.
